اعظم کریمی

علامه اقبال لاهوري يكي ازبنيان گذاران نهضت بازگشت به خويشتن است،روند احيا واصلاح دين كه  سيدجمال وعبده  آغازگرآن بودند دراقبال به نقطه عطف خود مي رسد، اقبال براحياواصلاح“بازسازي ” راهم مي افزايد،او باهمه ي تعهدات وتقيدات پيشين ديني كه داشت،  به چيزي بيشتر از احيا و رفرم سنتي مي انديشيد، وي به تجديد بناي تفكر اسلامي اعتقاد دارد و مي گويد بايد اسلام را با روح زمانه و شرايط جديد منطبق كنيم ، براي اين منظور بايد اجتهاد رافعال كرد و منبع اصلي اجتهاد را قرآن قرار داد، محور اصلي بحث هاي او اصلاح طلبي با فعال كردن قرآن، اجتهاد وعقل است . با اين حال بعضي براي مخالفت با نوآوري در انديشه ديني به اصل خاتميت استناد مي كنند و آنرا نشانه تكميل دين و بي نياز شدن از هر تغيير و نوزايي براي هميشه مي دانند ، در صورتي كه منظور از خاتميت چنانكه اقبال هم مي گويد ختم رسالت و وظيفه انبيا و تحول و تكامل انديشه ديني نيست، اقبال معتقد است كه ”خاتميت دليل پايان آن شيوه هدايت از طريق وحي به انبيا و نشانه ي بلوغ عقل بشري است، وظيفه مزبور پس ازآن بر عهده عقل برهاني و استدلالي انسان است و بشرخود بايد راه پيامبران را ادامه دهد و رسالت آنان را به دوش كشد“...

اعظم کریمی

در شماره پيش در مورد سيد جمال صحبت رفت ودر اين شماره به عبده و تفكراتش ميپدازيم. عبده شاگرد سيد جمال است امابرخلاف سيد كه خيلي فعال وپر سروصداست،يك عالم منطقي و ارام است،سيد بيشتر به وجه سياسي و عبده بيشتر به وجه فكري و علمي  وفرهنگي پرداخته است،سيد انقلابي فكر ميكردو عبده طرفداراصلاح تدريجي بود ، سيد بيشتر با استعمار و استبداد مبارزه ميكردو عبده معتقد به تعليم بود...

اعظم کریمی

در شماره پيش در مورد رويكرد اصلاح تفكر ديني توضيحاتي داده شد،در چند شماره هم به چند تن از مصلحان ديني اشاره ميشود و ابتدا ازسيدجمال اغاز ميكنيم چه اسلام در عصر ما رنسانس خويش را با سيد جمال اغاز ميكند.سوال سيد اين بود كه چگونه تمدن اسلامي باان شكوفايي وعظمت به اين روز افتاده او با نگاه به پروتستان ديني در غرب كه موجب پيشرفت انان شده مسئله اصلاح تفكر ديني را مطرح كردو معتقد بود دربرابر اسلام خلافتي و حكومتي و تاريخي بايد به سراغ اسلام ناب و اصيل_ بازگشت به قران_ برويم...